Testimonial Investeringsfonds Muziek – Forbidden Music Regained

De culturele sector is zwaar getroffen door de coronacrisis. Met het Investeringsfonds Muziek versterken Buma/Stemra en het Ministerie van OC&W de positie van auteursrechthebbenden in deze moeilijke tijd. Met de werkbijdrage van het fonds ontwikkelen componisten en tekstschrijvers nieuwe muziek en kunnen uitgevers bestaande muziek publiek maken en exploiteren. Zo gebruikte uitgever Donemus Publishing de werkbijdrage van het fonds voor het project Forbidden Music Regained.

Stichting Donemus Beheer, afgeleid van documentatiecentrum Nederlandse muziek, werd in 1947 opgericht. De non-profit organisatie bezit de uitgaverechten van meer dan 15.000 hedendaagse klassieke werken van zo’n 650 componisten. Naast verschillende labels waarop opnamen van hedendaagse componisten worden uitgebracht is er uitgeverij Donemus Publishing, dat rechten exploiteert door verkoop, verhuur en het verstrekken van licenties voor bijvoorbeeld opera- en balletuitvoeringen. Voor het project Forbidden Music Regained, waarvoor het een werkbijdrage ontving van het Investeringsfonds Muziek, verzamelt, restaureert en digitaliseert het zo’n honderd werken die verboden waren tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Catchy bladmuziek
“Zonder het Investeringsfonds was het niet mogelijk Forbidden Music Regained uit te voeren” legt managing director Davo van Peursen uit. “Het zou maar de vraag geweest zijn of we van een ander fonds een werkbijdrage zouden hebben gekregen. Bladmuziek is niet zo catchy; het staat niet op het podium en is geen artiest. De hulp van het fonds betekende een heel mooie gelegenheid dit project op te pakken en deze werken beschikbaar te stellen.”

Verloren gewaande werken
Verantwoordelijk voor Forbidden Music Regained is projectmanager Aleksandra Markovic. Ze zoekt samen met de Leo Smit Stichting, contact met de nabestaanden van de componisten voor de rechten van de werken. Het gaat vaak om werk van bekende en belangrijke Nederlandse componisten, maar ook om verloren gewaande werken die teruggevonden zijn. “Ontzettend dankbaar werk” vindt Markovic. “De erven waarderen het enorm dat we de werken een tweede leven geven door ze opnieuw uit te brengen voor gebruik over de hele wereld. Daarnaast is het ook uit muziekarcheologisch perspectief enorm waardevol dat deze werken gered worden. Ze lagen soms jarenlang bewaard in kastjes, op zolders of in oude schoenendozen.”

Monnikenwerk
Met meer dan duizend partituren is het bewaren en beschikbaar maken een enorme klus,. In eerste instantie wordt er om budgettaire redenen dan ook gekozen voor zo’n honderd werken. Markovic: “We moeten de werken digitaliseren om ze beschikbaar te kunnen maken. Daar zijn we maanden mee bezig.” De bijdrage van het fonds wordt verstandig aangewend, aldus Van Peursen. “Het budget gaat primair naar de kopiisten, die de partituren overtypen van papier naar de computer. Die werken soms heel goedkoop, maar je betaalt alsnog per pagina. Gelukkig is de corrector een vrijwilliger. Hij is gepensioneerd en doet het uit enthousiasme. Daarnaast bewaren we een deel van het budget voor het moment dat de werken beschikbaar zijn, zodat we de uitkomst van het project aan de grote klok kunnen hangen.”

Leo Smit en de gebroeders Jussen
Dat er interesse is voor het project en behoefte aan de werken, is nu al duidelijk. Zo is er vanuit de Verenigde Staten al geïnformeerd naar het project en is er ook interesse vanuit het netwerk van bibliotheken. Momenteel wordt er gekeken naar uitvoeringen van de werken en staat er een mini-symposium in de planning voor zaterdag 6 november, waarbij Donemus samenwerkt met studenten van het Conservatorium van Amsterdam. Daarbij zal, naast een uitvoering van de pianowerken door studenten, ook worden toegelicht hoe er met onduidelijkheden in de manuscripten is omgegaan. Een ander groot compliment is de reactie van verschillende toppianisten. Zo speelt bekend pianistenduo Arthur en Lucas Jussen werk van de in Sobibor omgebrachte Nederlandse componist Leo Smit, dat Donemus beschikbaar heeft gemaakt. Van Peursen, enthousiast: “We zien nu al dat het project gaat leven. We zijn heel benieuwd wat er nog meer gaat gebeuren.”


Een voorbeeld van handgeschreven verboden bladmuziek en een uitgegeven editie.