Publishing

Wat is publishing en wat doet een muziekuitgever precies?

Uitleg door Raymond van Vliet

In de praktijk is de taak van een uitgever veelomvattend en geëvolueerd van een eenvoudige uitgever van bladmuziek naar een all-round manager. Bepalend bij het analyseren van de activiteiten taken van een publisher, is het definiëren van de geldstromen die gekoppeld zijn aan het auteursrecht.

Buma/Stemra

De twee belangrijkste rechten zijn de mechanische rechten en de uitvoeringsrechten. Deze worden wereldwijd in bijna elk land geïncasseerd door een auteursrechtenorganisatie die in het verleden met toestemming van de overheid is opgericht en in veel landen is opgedeeld in mechanisch- en uitvoeringsrecht. In onze voorbeelden houden we Buma/Stemra als leidraad, mede ingegeven door het feit dat de door hun vastgestelde vergoedingen grotendeels overeenkomen in andere landen.

Deze zogeheten societies vertegenwoordigen het auteursrecht en daarmee de componist, tekstdichter en uitgever. Een veelgehoorde veronderstelling is dat Buma/Stemra geld zou overmaken aan Marco Borsato. Een misvatting. Borsato is namelijk wel een artiest maar geen componist noch tekstdichter. Hij ontvangt daarom geen inkomsten van Buma. Uiteraard is die naam dan te vervangen door John Ewbank, die het leeuwendeel van Marco Borsato’s repertoire heeft geschreven.

Mechanisch recht

Voor elke cd die een label of muziekmaatschappij perst en daadwerkelijk uitlevert een retail, dient deze 8,712% te betalen over de ppd (published price to dealer; de prijs die retail betaalt voor overeengekomen kortingen) met een minimum van €0,51 per cd.

Een rekenvoorbeeld. De ppd voor United We Are van Hardwell is €10,50, waardoor er €0,91 aan Stemra wordt betaald. Deze inkomsten worden dan gedeeld over de liedjes (in publishing ‘Werken’ genoemd) op de drager. Wordt bij platenroyalties gekeken naar het aantal liedjes op een drager en daarom prorata uitgekeerd, bij Stemra wordt prorata uitgekeerd over de speelduur. Een track van 6 minuten ontvangt 10% van de betaalde vergoeding indien de speelduur van de drager 60 minuten is.

Indien een cd bestaat uit vier geluidsdragers met een ppd van €11,00 zou de vergoeding 8,712% van €11,00 moeten zijn, zijnde €0,95. De minimale vergoeding per cd bedraagt echter €0,51 en zal er dus €2,002 dienen te worden afgedragen.

Tevens ontvangt Stemra inkomsten van de digitale verkopen die per portal verschillen maar grotendeels overeenkomen met de vergoedingen voor fysieke geluidsdragers. Echter door de veel lagere digitale prijzen zijn de vergoedingen voor Stemra aanzienlijk lager. Streaming zit enorm in de lift en ondanks dat de vergoeding per stream laag is lopen de wereldwijde totale streams elke week omhoog en zal dit een interessante inkomstenstroom worden voor Auteurs en Uitgevers.

Van Auteurs hoor je met enige regelmaat dat “zij” niets verdienen aan Spotify. In 2014 was de uitkering van Buma/Stemra al meer dan 10 x zo hoog als het jaar ervoor. Men vergeet dat dergelijke inkomsten via Auteursrechten organisaties vaak meer dan een jaar achterlopen op platen-inkomsten maar deze zal blijven toenemen en zal uiteindelijk hoger zijn dan de fysieke inkomsten de laatste jaren die alleen maar terugliepen vanwege het illegale downloaden.

Ook worden synchronisatievergoedingen deels geïncasseerd door Stemra. Het synchronisatierecht is het recht van de eerste vastlegging van muziek bij beeld. Voorbeelden zijn het gebruik van een Werk in een tv-commercial of film. (Men maakt dan vaak gebruik van de master en het Werk. Ongeschreven wet is dat een vergoeding voor master gelijk is aan de vergoeding voor het copyright, wat contractueel wordt verwoord als “Most favoured nations” waardoor geen strubbelingen ontstaan tussen platenmaatschappij en uitgevers.

Uitvoeringsrecht

Uitvoeringsrecht wordt geïncasseerd door Buma. Dit betreft alle muziek die openbaar wordt gemaakt waarbij de inkomsten hoofdzakelijk worden geïncasseerd bij radio- en tv-zenders, poppodia, concertpromotors en alle bedrijven die muziek in hun winkel of horecagelegenheid ten gehore brengen. Dit behelst een overkoepelende afspraak met alle AH-filialen tot een tandartspraktijk in Oostknollendam. Laatstgenoemden ontvangen jaarlijks een factuur afhankelijk van de grootte van het bedrijf waarbij met de landelijke en diverse regionale radio- en tv-zenders separate afspraken worden gemaakt. Dit geldt tevens voor concerten en festivals.

Bij radio en tv zijn de vergoedingen grotendeels gebaseerd op de reclameomzet en het bereik. De vergoedingen die worden uitgekeerd aan componisten, tekstdichters en uitgevers is gebaseerd op het aantal minuten dat een Werk is gedraaid per zender gedeeld door het totaal aantal seconden van die zender. Op die manier is per zender een secondewaarde te herleiden, die de hoogte van de vergoeding per seconde aangeeft. Bij RTL7 is de vergoeding lager dan bij RTL4 omdat een zender een vergoeding betaald op basis van de reclame-inkomsten. Vanzelfsprekend zal bij minder muziek-gebruik de vergoeding ook toenemen per seconde. Buma/Stemra is als auteursrechtenorganisatie vooruitstrevend doordat ze gebruik maken van een zelf geïnitieerd ‘fingerprinting systeem’. Een Werk heeft met systeem een unieke eigen fingerprint, waardoor direct kan worden herkend wat bijvoorbeeld op zondag om 18.33 is gedraaid. Hierdoor is Buma in staat bijna 100% uit te keren.

Concertkaarten

Voor elk verkocht concertkaartje ontvangt Buma/Stemra een percentage – gemiddeld 7% – van de ticketprijs. Bij popconcerten wordt deze uitgekeerd naar aanleiding van de ingeleverde setlist. Bij tickets waar sprake is van dance muziek die niet live wordt uitgevoerd en de recette ligt hoger dan €50.000,-, wordt alle muziek opgenomen door het bedrijf DJ Monitor, waardoor alles wederom fingerprints wordt geregistreerd. Nederland is momenteel het enige land waar dance-feesten worden opgenomen.

Verdeling componist/tekstdichter/uitgever

In het Nederlandse auteursrecht is deze verdeling vastgelegd en daar kan niet van worden afgeweken. Alle partijen ontvangen 33,33%. Hiermee is Nederland het enige land waar de uitgever maar 33,33% ontvangt. De enige uitzondering op deze regel betreft instrumentale werken, waarbij de verdeling tussen auteur en uitgever 50/50 is. Dit geldt dan uitsluitend voor het mechanische recht; bij uitvoeringsrecht krijgt de uitgever niet meer dan 33,33%. In vele andere landen incasseert de uitgever 50% en in de 2 belangrijkste markten Engeland en Amerika ontvangt de uitgever 100%. Overigens ontvangt de componist en auteur dan een doorbetaling van de uitgever van gemiddeld 80%.

In Nederland is het tevens gebruikelijk dat een auteur/componist met de uitgever een Fonds opricht waarbinnen deze 33,33% valt. Vaak ontvangt de auteur/componist dan nogmaals 50% van deze 33,33% waardoor de uitgever zelf uiteindelijk 16,66% behoudt. De Fondsnaam is de naam die je vaak aantreft in labelcopies. Zo heet het fonds van Armin van Buuren Nimra Music. Bij urban Werken uit USA, die vaak door meer dan 5 personen zijn geschreven, zie je een waslijst aan fondsnamen. Zo is I Got A Feeling van de Black Eyed Peas geschreven en gecomponeerd door zes personen met evenzoveel fondsnamen.

Uit bovenstaande blijkt dus dat de uitgever gemiddeld 16,66% van het totale aandeel heeft waar een platenmaatschappij zelf vaak maar 20% doorbetaald. Grote verschil is natuurlijk dat een platenmaatschappij alle investeringen neemt zoals persen, Stemra-afdracht, marketing en promotie. Een uitgever investeert echter in toenemende mate in componisten.

In Nederland verdwijnt de cd-winkel uit het straatbeeld en loopt het aantal legale downloads ook al twee jaar terug. Tot vorig jaar was Nederland het enige West-Europese land waar nog geen wet was tegen illegaal downloaden. De Nederlandse regering is echter in 2014 op haar vingers getikt door de Europese Commissie waardoor het verboden is om illegale muziek te downloaden. Helaas heeft onze regering nog geen enkele vorm van actie ondernomen om een strafmaat te bepalen waardoor er een verbod in Nederland is zonder strafvorm. Diefstal van copyrights en masters wordt door onze regering nog steeds geaccepteerd met als drogreden de privacywet. De jeugd beseft al niet meer dat illegaal downloaden verboden is.

Het angstige gedrag van de regering en het missen van inkomsten wordt inmiddels al enigszins goedgemaakt door streaming-services als Spotify en Deezer maar ook voor DVD door Netflix. De consument prefereert gemakzucht en een ruim aanbod waarbij men €10,- per maand betaalt of een gratis abonnement heeft met als nadeel dat je reclames krijgt voorgeschoteld boven het afstruinen van het internet voor illegale downloads. Streaming is dan ook zeker de toekomst.

Administratieve taken

Een uitgever vertegenwoordigt Werken van componisten voor de wereld en vertegenwoordigt Werken van buitenlandse uitgevers voor Nederland.

Over het algemeen heeft een uitgever in elk land een vertegenwoordiger genaamd sub-uitgever. Net zoals bijvoorbeeld Warner Music in elk land een filiaal heeft, bezit ook Warner Chappell Music in elk land een kantoor. Cloud 9 Music heeft in elk land een subuitgever met als achterliggende gedachte uiteraard dat elke uitgever zijn markt het best kent en dus ook optimaal op de hoogte is van de werkwijze van de landelijke auteursrechtenorganisatie, waardoor zij in hun eigen land de door hun vertegenwoordigde Werken aanmelden en controleren of de Werken daadwerkelijk worden uitgekeerd. In elk land zijn afspraken voor mechanische rechten en uitvoeringsrechten afwijkend en is het daarom van belang een partij te hebben die je Werken zo goed mogelijk kan vertegenwoordigen. Bijna alle grote buitenlandse catalogi zijn door Nederlandse uitgevers vertegenwoordigd die tegen een gemiddelde vergoeding van 10% van de totale inkomsten zorgen dat alle inkomsten middels Buma/Stemra uiteindelijk bij de originele rechthebbenden komen.

Een uitgever verzorgt tevens synchronisatieaanvragen voor het gebruik van het Werk in een film, game of commercial. Na overleg met de auteur of de originele uitgever wordt een prijs overeengekomen en verzorgt de uitgever het papierwerk.

Ook bij sample-clearances is het belang van een uitgever niet te onderschatten. Bij elk gebruik van een sample in de master van een nieuwe release, is er dus ook sprake van een nieuwe verdeling. Op het moment dat P.Diddy Every Breath You Take voor een gedeelte gebruikt in zijn wereldhit I’ll Be Missing You, is er dus sprake van één of meerdere nieuwe componisten. Ten eerste zal de uitgever dienen te onderzoeken bij de originele uitgever van Sting (die dit uiteraard navraagt bij Sting) of men toestemming wil geven voor dit gebruik. Zonder deze toestemming kan de nieuwe versie in vele landen niet uitkomen. Tevens zal er dan gevraagd worden of er een nieuwe verdeling gemaakt kan worden waardoor P. Diddy en zijn uitgever ook een gedeelte van het Werk kunnen vertegenwoordigen. Gezien de hoeveelheid samples in de hedendaagse hitlijsten is dit bijna een dagtaak.

Overigens heb je in Nederland geen toestemming nodig voor een cover indien je zelf geen aandeel in het nieuwe werk wilt vertegenwoordigen. Enige uitzondering is als het indruist tegen het persoonlijkheidsrecht van de Auteur. Dit betekent dat de tekst zo is gewijzigd dat de oorspronkelijke intentie van de auteur geen recht wordt aangedaan. Hallo, Meneer de Uil, U onderbroek is vuil, is om die reden succesvol van de markt gehaald.

Werd er eerder gesteld dat een platenmaatschappij meer investeert en daardoor een groter aandeel heeft dan een uitgever, is daar echter wel de voorschotregeling. Veel auteurs en componisten ontvangen een voorschot van een uitgever die deze bij voorkeur natuurlijk kan besteden aan apparatuur en instrumenten. De uitgever loopt deze inkomsten niet alleen in met bijvoorbeeld het gedeelte dat de uitgever aan de componist dient door te betalen maar tevens met de 66,66% die men anders van Buma/Stemra zou ontvangen. De auteur tekent hiervoor de zogenaamde Akte van Cessie, die na goedkeuring van Buma/Stemra ingaat. Vaak zijn dit vaak risicovolle investeringen want ondanks dat men altijd van die hit uitgaat, is de praktijk vaak anders.

Creatieve meerwaarde

Het veel gehoorde cliché; “uitgevers doen niets”, is een makkelijke uitspraak die geen recht doet aan de werkzaamheden van de uitgever. In een markt waar de managers oprukken en daarvoor vaak 20% rekenen zonder verdere investeringen, is de uitgever de laatste jaren voor een vaak lager percentage in de rol van manager opgegaan. De groei van het aantal producers en artiesten, mede ingegeven door de goedkopere opnamemogelijkheden, hield geen gelijke tred met groei van het aantal ervaren managers. Een uitgever wordt daardoor steeds vaker door veelal jonge componisten als vraagbaak gebruikt. Ook voor de meer ervaren componisten en auteurs is de rol van de uitgever vaak groot. Enkele voorbeelden van de creatieve meerwaarde die een publisher biedt zijn;

  • het betalen van een voorschot ter bevordering van opnamekwaliteiten of andere zaken;
  • het aanbieden van producties van de componist bij labels en/of platenmaatschappijen om een contract te krijgen
  • het begeleiden van de componist/tekstdichter bij een platencontract (ervaring leert dat de contracten vaak wat transparanter zijn als men aangeeft dat de uitgever het tevens nakijkt);
  • het pitchen van songs voor games/films/tv-series/commercials. Een uitgeverij heeft daarvoor vaak een aparte synch-manager in dienst. Bij platenmaatschappijen is deze functie vaak niet ingevuld. Ervaring leert dan ook dat de meeste synchs worden geactiveerd door uitgevers.
  • het opzetten van co-writes en co-writing camps. Veel uitgevers zetten writing-camps op waar diverse componisten van diverse uitgevers worden uitgenodigd zodat er daarna ook diverse uitgevers met de songs kunnen gaan pitchen om de kans op een cover te verhogen;
  • het opzetten van samenwerkingen met andere artiesten;
  • zorgen dat tracks van componisten/tekstdichters op compilatie-cd’s worden opgenomen;
  • luisteren naar muziek en als een ‘verkapte’ A&R-manager je professionele mening geven;
  • componisten/tekstdichters begeleiden/motiveren en assisteren gedurende hun carrière.
  • Het beschikbaar stellen van een studio (Cloud 9 heeft bijvoorbeeld een eigen studio op kantoor die dagelijks wordt gebruikt door haar Auteurs.

Samengevat komt de hedendaagse taak van een uitgever overeen met die van een manager, die tevens de volledige wereldwijde administratie van de componist/tekstdichter verzorgt. Maar dan tegen een over het algemeen lager percentage dan de huidige managers. In de snelle muziekmaatschappij is de verwachting dat het mechanisch recht op het gebied van geluidsdragers binnen enkele jaren volledig zal zijn vervangen door inkomstenstromen uit online platformen zoals Youtube, Spotify en andere streaming-diensten. Dit gecombineerd met het groeiende aantal labels, terwijl het kennisniveau afneemt, is het hebben van een publisher van evident belang vanwege zijn kennis van zaken, netwerk en het apparaat om wereldwijd de steeds meer versnipperde inkomsten binnen te krijgen.

Raymond van Vliet – Cloud 9 Music

CEO en mede-eigenaar van Cloud 9 Music BV, dat componisten als Armin van Buuren, Hardwell, Dirtcaps, Daniel Gibson en Han Kooreneef vertegenwoordigt evenals de sub-uitgever is van diverse catalogi als Bucks Music, Scorpio Music, Dipiu. Tevens participeert Cloud 9 in een joint venture met Downtown genaamd Downtown Music Benelux waarin o.a. Tony Cornelissen, De Staat en Janne Schra worden vertegenwoordigd alsmede vertegenwoordigt Downtown wereldwijd, Hans Zimmer, Jewel en hits als o.a. ‘Groove is in the heart’ Deee-lite, ‘Grenade’ Bruno Mars,  ‘Straight up’ Paula Abdul. Raymond van Vliet is tevens bestuurslid van Buma/Stemra.