Naast inning en verdeling is een van de wezenlijke functies van collectief beheer bescherming van de aangeslotenen tegen partijen die vanuit een aanzienlijk sterkere positie kunnen onderhandelen over de rechten. Collectief beheer compenseert het machtsverschil. Voorwaarde is wel dat bestaande en toekomstige rechten volledig worden overgedragen aan de collectieve beheersorganisatie. Deze praktijk is door het Europese Hof en de Europese Commissie geaccepteerd.

Grote verschillen

De NMA heeft deze Europese jurisprudentie in haar uitspraak over de klacht van Xs4all gevolgd en daarbij aangegeven dat zij vindt dat ‘de technologische ontwikkelingen tot nu toe niet met zich brengen dat deze [Europese] jurisprudentie significant herzien moet worden’. Ook in de digitale omgeving bestaan grote verschillen in onderhandelingspositie tussen individuele rechthebbenden en gebruikers.

Paradiso

Aanleiding voor Xs4all om te klagen bij de NMA was een door haar georganiseerd festival over internet en auteursrecht in Paradiso in 2004. Xs4all wilde dat festival uitzenden via internet en ook de muziek van optredende artiesten gratis via MP3 ter beschikking stellen. De internet provider had daarvoor met de muzikanten een regeling getroffen, maar Buma hield vast aan het toestemmingsvereiste en aan betaling van de auteursrechtelijke vergoeding. “Voor Buma gold dat de positie van auteurs die helemaal niets met het festival of wat voor evenement te maken hadden fors verzwakt zou kunnen worden door in dit soort situaties een uitzondering te maken”, zegt Anja Kroeze, hoofd van de afdeling Juridische Zaken van Buma/Stemra. “Je schept precedenten waar commerciële partijen graag op inspelen als zij een voor hen profijtelijke deal willen sluiten met een componist of tekstdichter”.

Bezwaarlijk

Ook vindt Kroeze het verheugend  dat de NMA onderkent dat het toelaten van uitzonderingen om administratieve redenen bezwaarlijk kan zijn. “We moeten dat allemaal bijhouden, en verwerken in de verdeling. De kosten stijgen, en de totaliteit van de rechthebbenden draait daar voor op zonder iets te maken te hebben met het evenement”. De oplossing die we destijds aanvoerden om de artiesten hun inkomsten zelf te laten terugbetalen aan Xs4all was ook volgens de NMA zo gek nog niet als je alles tegen elkaar afweegt, stelt Kroeze vast.

Reactie Xs4all

Xs4all heeft inmiddels gereageerd op de afwijzing van haar klacht. De provider stelt dat de klacht is afgewezen omdat Buma sinds kort haar leden de mogelijkheid biedt een Creative Commons licentie te geven voor hun muziek. Kroeze: “Dat is erg flauw. Uit het besluit van de NMA blijkt dat zij vindt dat Buma met haar tijd meegaat door te kijken of collectief beheer flexibeler kan worden ingevuld als het gaat om niet-commercieel gebruik, zoals door middel van de CC-pilot. Maar dat te presenteren als hoeksteen van het afwijzingsbesluit is onzin”.
Volledige rechtenoverdracht staat niet gelijk aan een wurgcontract zoals velen graag beweren, en we zijn blij dat in de afwijzing van de klacht van Xs4all bevestigd te zien, besluit Kroeze.  

De NMA beslissing vindt u hier.